Home > Uncategorized > Ba phút sự thật

Ba phút sự thật

Giới cầm bút (hay như ngày nay là cầm bàn phím) như nhà văn, nhà báo, nhà các loại … chắc không mấy ai mà không quen thuộc với câu chuyện về “3 phút sự thật”. Tuy nhiên, bạn đọc của web XT rất có thể cũng ứ  phải mấy “nhà” kia nên đăng lại câu chuyên này cũng không thừa. Chuyện được lấy từ blog Conduongtoidi và dĩ nhiên XT thì chẳng đăng lại rồi bỏ đấy mà sẽ có phần tiếp theo của mình🙂

Trong cuộc đời làm văn của tôi, tôi mắc phải một khuyết điểm trầm trọng: Diễn đạt dài dòng. Người đầu tiên dạy cho tôi sự hàm súc, cô đọng trong nghệ thuật ngôn từ là một thanh niên Cuba. Anh tên là Angtôniô Ếchxêvania (José Antonio Echevarria), biệt danh là Măngđana (Manzana – Quả táo).

Anh mới 22 tuổi, sinh viên khoa ngữ văn. Ngày đó đất nước Cuba còn sống dưới chế độ độc tài Batitsta. Thói dối trá, đạo đức giả, lừa bịp được bọn Batitsta chọn làm quốc sách cai trị dân. Quốc sách này được lũ khuyển ưng văn hóa, văn nghệ tô vẽ, dệt gấm thêu hoa, nên ngày càng trở nên độc hại, ru ngủ không ít người Cuba vốn hào hiệp, cả tin, nhiệt tâm và lương thiện.

Măngdana tham gia tổ chức bí mật nhằm lật đổ chế độ Batítsta. Anh cùng với mấy người bạn thân tín trong tổ chức hoạch định một kế hoạch xé toạc bức màn quốc sách lừa mỵ của bọn độc tài và nói rõ sự thật với nhân dân. Kế hoạch khá mạo hiểm: Đánh chiếm Đài phát thanh quốc gia vào giờ phát thanh ca nhạc, giờ mà không một người dân Cuba nào không ngồi bên máy thu thanh. Sau khi đã dự liệu tính toán kỹ lưỡng đến cả những chi tiết nhỏ nhặt nhất trong kế hoạch đánh chiếm, Măngdana cùng với bạn anh biết chắc rằng chỉ chiếm nổi đài phát thanh trong vòng 3 phút, có nghĩa là 180 giây đồng hồ, sau đó bọn bảo vệ dài sẽ tiêu diệt anh… Vậy là bài nói chuyện của anh sẽ phải chấm hết ở giây đồng hồ thứ 181. Anh đặt tên cho kế hoạch mạo hiểm này là “Ba phút sự thật”.

Điều làm Măngdana lo lắng nhất không phải là việc đánh chiếm Đài phát thanh, cũng không phải là cái chết. Cái khó là anh phải nói được sự thật với nhân dân chỉ trong vòng ba phút! Kết quả, Măngdana cùng các bạn anh, với lòng dũng cảm siêu phàm và tn thông minh tuyệt vời của tuổi trẻ, đã thực hiện chiến công thần kỳ này một cách toàn vẹn đúng như kế hoạch đã định: Bài nói của anh chấm hết vào đúng vào lúc những loạt đạn tiểu liên bắn thẳng vào ngực anh, vào tim anh ở giây thứ 181.

Sau ngày Cách mạng Cuba thành công, Ăngtôniô Ếchxêvania được nhà nước xã hội chủ nghĩa Cuba truy tặng danh hiệu Anh hùng dân tộc. Chiến công của anh được nhà thơ Nga Xô viết Éptusenkô viết thành bản tráng ca nổi tiếng “Ba phút sự thật”. Câu chuyện về Măngdana dạy tôi một bài học lớn về nghệ thuật ngôn từ. Cả những đề tài lớn lao nhất như sự thật, như chân lý, đều có thể diễn đạt nó trong vòng 180 giây đồng hồ với điều kiện tác giả phải sẵn sàng đem mạng sống trả giá cho những giây đồng hồ quý báu đó.

(Sài Gòn 13-2-1993)
Ba phút sự thật (Evgeni Evtushenko) Có một chàng trai tên là Mansana Mắt trong veo như suối nguồn buổi sáng, Hồn nghệ sĩ ồn ào như căn phòng áp mái Nơi chim câu, ghita với hội họa sống chung. Mansana thích những bắp ngô non ngọt ngào Yêu dã cầu, trẻ con, chim chóc và cây cối Đã không ít lần trái tim anh đập vội Vì mắt ai vô tình liếc dưới hàng mi. Dù ngoại hình vẫn giống một thiếu niên Nhưng tâm hồn Mansana chín chắn, Với những kẻ đạo đức giả và dối trá, Anh nghiệt ngã nghiêm túc khác thường. Mà dối trá ở Cuba thì vô cùng trắng trợn Khắp các toà nhà công sở tràn lan, Dối trá ngự trên xe riêng tổng thống, Và ngả ngốn như chủ nhân đích thực. Dối trá đầy khắp các trang nhật báo Và bắt đầu từ sáng tinh sương Lẫn trong các chương trình ca nhạc Dối trá thét gào trên loa phóng thanh.

Và thế là chàng trai Mansana Không vì vinh quang, đơn giản vì sự thật, Mà anh muốn toàn Cuba được biết, Cùng với các bạn mình chiếm đài phát thanh! Vào phòng cách âm tay lăm lăm khẩu súng Giật mic từ tay nữ ca sĩ thính phòng, Bằng tiếng nói Cuba, niềm tin và dũng cảm Anh nói sự thật với nhân dân. Ba phút! Chỉ có ba phút thôi! Tiếng súng vang. Sau đó là tĩnh lặng Viên đạn của Batista đã trở thành dấu chấm Hết câu. Dù anh còn nói dở dang Rồi nhạc rock-n-roll lại vang vang…

Còn anh đã trở thành bất khuất Mang đời mình đổi lấy ba phút cho sự thật Anh ngã xuống hạnh phúc ngời gương mặt trẻ thơ… Tôi muốn nói với thanh niên toàn thế giới! Bất cứ đất nước nào dối trá vẫn hoành hành, Khi báo chí nói dối không mệt mỏi – Hãy nhớ gương Mansana, các bạn ơi! Sống như anh – đừng mải miết chơi bời Đối mặt với cái chết, quên tiện nghi êm ấm, Nói sự thật, dù chỉ trong ba phút! Chỉ ba phút thôi! Rồi bị giết cũng cam lòng! (1962)

Nguồn: Báo Phụ nữ tp. HCM, Xuân 1993

Câu chuyện về “Ba phút sự thật” đến đây là hết. Thế nhưng dừng lại ở đây thì đơn giản quá và kết quả là XT lại phải có phần tiếp theo.

Một nhóm nọ (không nhất thiết là phải ở Cuba) đang có nhu cầu tấn công đài phát thanh một hôm vô tình lướt web, blog Conduongtoidi chẳng hạn, và đọc được câu chuyện về Ba phút sự thật. Họ như tìm thấy cẩm nang nên in ra rồi cùng nhau ngấu nghiến đọc và bàn kế hoạch thực hiện. Một bài diễn văn 3 phút được thảo ra, được cân nhắc kỹ lưỡng từng câu chữ, nói lên hết được những gì họ cần nói. Thành viên ưu tú nhất của nhóm được chỉ định là người sẽ thay mặt đọc bài diễn văn đó.

Vào 1 ngày đẹp trời (kiểu gì cũng phải đẹp vì đã kiểm tra trước với nha khí tượng), cả nhóm nhằm đài phát thanh tấn công. Theo đúng kế hoạch, họ nhanh chóng chiếm được đài. Người đại diện nhanh nhẹn vào phòng phát thanh để đọc những điều anh đã nhập tâm trong suốt mấy tuần qua còn đồng đội của anh chia nhau cố thủ bên ngoài để bảo vệ. Ba phút bắt đầu. Quân chính phủ kéo đến và tấn công dồn dập, thậm chí còn gọi cả trực thăng đến yểm trợ. Những người bên ngoài chiến đấu thật kiên cường. Họ cầm cự được gần 4 phút nhưng rốt cuộc bài diễn văn mới được đọc quá một nửa…

Về sau, Sổ tay kháng chiến ghi thêm một bài học xương máu:

Tấn công đài phát thanh, không được tuyển người có tật nói lắp (cà-lăm). Nếu lỡ có, phải để người ấy bảo vệ bên ngoài, không giao nhiệm vụ đọc diễn văn trong phòng phát sóng.

Categories: Uncategorized
  1. Linh nga
    29/01/2013 at 6:12 pm

    Ui trời . Phần kết đúng chất Xôi ( chưa Thịt ) . Tiếc quá . Các đồng chí cố gắng chiến đấu vòng ngoài thêm 2 phút nữa là vòng trong hoàn hảo . Nhưng cũng thu được thắng lợi rồi , cũng được 2* 50% bài diễn văn rồi🙂

    Like

  2. 10/02/2013 at 4:59 am

    HH kính chúc bác Xôi sang năm mới với nhiều sức khỏe, niềm vui, gặp nhiều thuận lợi trong công việc và may mắn trong cuộc sống 😀

    Like

  3. Saigonese
    19/02/2013 at 12:53 am

    Hồi đi học ĐH, cứ bị cô giáo la cái tội “wordy” hoài mà nào có sửa được. Lúc nào cũng làu bàu “không nói vậy thì sao hết được ý mà không bị hiểu lầm?”. Phải chi cô giáo người Mỹ biết được câu chuyện này để bảo mình rằng “dài dòng thì chết đó con!” tự nhiên mình sẽ chữa được bệnh ngay.

    Like

    • 23/02/2013 at 12:23 pm

      Tôi nói thì còn dông dài (vừa là thích ba hoa vừa là đôi khi cần câu giờ) nhưng viết thì chịu không sao bôi ra được. Hồi tôi làm tốt nghiệp ĐH, tôi viết mãi mới được hơn 20 trang. Thầy hướng dẫn quẳng cho mấy cuốn sách dày cộp nói có gì cắt dán vào cho dày. Báo hại tôi đọc ù cả đầu rồi mãi mới thêm được có hơn chục trang. Hôm bảo vệ tôi ba hoa linh tinh nên cuối cũng cũng được 9.8/10, cao nhất khóa🙂 .

      Like

      • Duc
        28/02/2013 at 5:52 pm

        Chuyện dông dài của anh thì em biết rồi. “Chịu trận” gần chục bận rồi mà. Nhưng chuyện tốt nghiệp thì lần đầu biết. Thầy HM quẳng mấy cuốn sách cho anh hả? Hóa ra vậy!😀😛

        Like

        • 04/03/2013 at 3:01 pm

          Hồi anh học ĐH, thầy HM dậy anh 4 môn cả thẩy nhưng vì 1 lý do “khách quan” lại không hướng dẫn tôt nghiệp anh mặc dù trước đấy đã có “đồng ý về mặt nguyên tắc”🙂

          Like

  4. Người Chầu Rìa
    21/04/2013 at 9:29 pm

    Tôi đã đọc ” Ba phút sự thật ” của nhà văn Phùng Quán rồi . Nhưng tôi vẫn muốn: giá như Chủ nhà (XT) đăng lại, cũng là cách giúp cho nhiều người chưa đọc được đọc. Có nên chăng?

    Like

    • 26/04/2013 at 12:35 am

      Tôi cũng đã đọc “Ba phút sự thật” của nhà văn Phùng Quán. Khuôn khổ Web XT không phù hợp đăng nguyên văn tác phẩm này. Bác nào quan tâm vẫn có thể lấy ở đây về xem.

      Cảm ơn bác.

      Liked by 1 person

  5. uzi
    20/01/2014 at 12:14 am

    Lần đầu đọc Ba phút sự thật là năm 2009. Khóc. Tuổi trẻ thật là tuyệt vời. Họ không lấn cấn những toan tính lợi quyền cá nhân và đối với họ xả thân vì lý tưởng là thiêng liêng hơn hết thảy. Bác Lành có thể nhầm lẫn nghiêm trọng đâu đó, nhưng những câu
    Có giây phút làm nên lịch sử
    Có cái chết hóa thành bất tử
    Có những lời hơn mọi bài ca
    Có con người như chân lý sinh ra
    Ông có thể đã viết từ trái tim mình …

    Like

  1. No trackbacks yet.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: